Energy Banking

Energy BankingEnergiemaatschappijen zijn niet onverdeeld gelukkig met consumenten die massaal zonnepanelen op het dak zetten. De huishoudens kunnen wel elektriciteit opwekken, maar niet opslaan en dus leveren ze de energie die ze niet direct gebruiken terug aan de energiemaatschappijen. Die zijn door de overheid verplicht om de teruggave te accepteren en dat terwijl de teruggave de eigen elektriciteitsproductie ontregelt. Energy Banking kan een uitkomst bieden.

Energy Banking is een vorm voor het uitwisselen, bewaren, verrekenen en ten gelde maken van energietegoeden. De registratiewijze heeft het karakter van fiscaal bankieren, maar omdat het over energietegoeden gaat noemen we het energie bankieren. Door Energy Banking ontstaat een nieuw level playing field voor overheid, landelijke- en lokale energieproducenten, netbeheerders en afnemers voor het salderen en beprijzen van energie.

Kracht van de energieleverancier
1 kWh betekent dat 1.000 watt per uur door een draadje van A naar B stroomt. Productieplanning is een cruciaal element van elektriciteit omdat stroom kan alleen bewaard worden in een batterij. Een auto heeft een systeem van 12 volt en dat kan je goed bedienen met een accu. Maar een beetje huishouden heeft tientallen apparaten die werken op 220 volt. Met de huidige stand van de techniek is het bijna onmogelijk om een batterij te maken die alle elektriciteit voor een huishouden kan opslaan.

De kracht van de energieleverancier is dat ze vraag en aanbod bij elkaar brengt in een energiemarkt die gekenmerkt wordt door tijdsgebonden pieken en dalen in de vraag, zonder dat er mogelijkheden bestaan voor opslag. Alles draait om timing en productie. Daarom wordt gebruiktgemaakt van verschillende producenten en productievormen met verschillende reactiesnelheden. Elektriciteitcentrales die gas verbranden kunnen heel exact doseren hoeveel elektriciteit ze produceren. Kolencentrales kunnen de kachel minder snel laten afkoelen of bijstoken. Windparken produceren alleen als het waait. Zonnepanelen schikken zich naar de intensiteit van licht en de zon. Afhankelijk van het aantal klanten produceert een energieleverancier een bepaalde hoeveelheid elektriciteit. Alle geproduceerde elektriciteit gaat over centrale hoogspanningsnetten en lichtnetten. Doordat alle verschillende productievormen op één centraal elektriciteitsnet uitkomen, kunnen vraag en aanbod in real-time exact op elkaar afgestemd worden zonder dat 1 kWh opgeslagen hoeft te worden. Hoe groter het elektriciteitsnet, des kleiner de pieken en dalen in de totale productie en het opgetelde verbruik.

Nadelen van duurzaam
Als het aandeel duurzame energie stijgt, wordt het moeilijker om vraag en aanbod goed op elkaar af te stemmen. De productiecapaciteit van zon, wind, water en andere duurzame energie is immers net zo veranderlijk als het weer. Consumenten klagen dat de prijs voor teruggave aan het elektriciteitsnet lager is dan de prijs voor afname van elektriciteit. Energieleveranciers zitten op hun beurt niet te wachten op de willekeur van de thuis geproduceerde elektriciteit die hun uitgebalanceerde productieplanningen in de war schopt. Voorlopig overdrijf ik, want het aandeel decentrale energie is nog niet zo groot. Het verwerken van de decentraal opgewekte energie is eigenlijk een soort verplichte service die men moet verlenen. In het huidige systeem zijn decentrale energieproducenten dus ongewenste concurrenten.

In Duitsland zijn de tarieven voor teruggave aan het elektriciteitsnet gelijkgesteld aan de prijs die consumenten moeten betalen om stroom af te nemen. Nederland staat te trappelen om dit ‘goede’ voorbeeld te volgen. In Nederland is zoals gezegd het tarief voor teruggave lager dan voor het leveren van stroom. Logisch als je redeneert dat het ‘opslaan’ van energie in feite een dienst is. En juist dit gegeven opent de weg naar een nieuw energieproduct: energy banking.

Bankieren met energie
Dankzij energie bankieren ontstaat in de opkomende decentrale energiemarkt een nieuw speelveld voor de centrale spelers. Producenten en distributeurs van elektriciteit worden energiebankier. De toegevoegde waarde die ze nu leveren, in een real-time energiemarkt, wordt ineens zichtbaar. Huishoudens kunnen overtollige opgewekte energie ‘opslaan’ bij hun eigen energiemaatschappij die energiebankier is geworden. De opslag is virtueel, want de energie wordt in werkelijkheid direct elders verbruikt. Elektriciteit is nog steeds niet houdbaar.
De energiemaatschappij geeft als energiebankier spaartegoeden uit voor elektriciteit die de klant naar believen kan storten en opnemen. De energiebank die de minste rente rekent is het aantrekkelijkste voor de klant. Rente wordt doorbelast in de energietegoeden of verrekend in geld. Van de rente-inkomsten bekostigt de energiebankier zijn dienstverlening. Het grote voordeel van dit nieuwe naambordje is dat elke eindgebruiker met zonnepanelen direct snapt dat zijn energiemaatschappij hem een dienst levert.

Stroom op Marktplaats
Energy banking is een nieuw level playing field, zoals dat zo mooi heet. Een nieuw systeem waarbinnen vrije concurrentie heerst. Iedereen staat gelijk aan de streep. De huidige energiemaatschappijen zijn de eerste gegadigden om een energy bank op te richten. Zij zijn thuis in de centrale energiemarkt. Ze beschikken over de kennis en de systemen om een administratie op te zetten voor energiebankieren. Men zal vanzelf allerlei energie-bankproducten ontwikkelen. De meest voor de hand liggende zijn een energie-betaalrekening, een energie-spaarrekening en een energie-opslagrekening. Wedden dat ik binnen de kortste keren ook kan beleggen in energieproducten?

De mogelijkheden zijn talrijk. Via mijn energierekening kan ik namelijk ook eenvoudig stroom overboeken naar een andere rekeninghouder. Ik kan het ook verkopen op marktplaats. Misschien kunnen we straks met de hele buurt een gezamenlijke rekening openen, zodat we van elkaars productiecapaciteit kunnen profiteren. Ik wil ook wel energie kopen van rekeninghouders in Australië die goedkoop zonne-energie kunnen produceren. Het is immers slechts een kwestie van overboeken, tegen die tijd kan dat vast gewoon via een internetaccount. Ik zie het trouwens ook wel zitten om in de warme zomer overtollige energie te sparen voor een koude winter.

Sturing door de overheid
Er ontstaan meer en beter afgewogen sturingsmogelijkheden. De overheid kan simpele fiscale subsidies verstrekken die gekoppeld zijn aan de rekening bij een energiebank. De subsidies kunnen heel precies gedoceerd worden naar draagkracht en inkomensklasse van de eigenaar. Maar de overheid kan met hetzelfde instrument ook heel gedoceerd energiebelasting heffen. Afgezien van de vraag of dit wenselijk is biedt Energy Banking  een alternatief voor de huidige vorm van energiebelasting. In een groeiende decentrale energiemarkt met steeds meer gebruikers die achter de meter stroom opwekken (en verbruiken) kan de overheid de transitie maken naar een nieuwe rol in een veranderende markt.

Dus…
Kantoren met zonnepanelen, boeren met vergistingsinstallaties en eigenaren van windmolens kunnen met hetzelfde gemak inhaken op het systeem. Energy banking slaat een brug tussen decentrale energieopwekking en mondiale energieconsumptie. Het sluit naadloos aan op de plannen van de Club van Rome en andere milieuorganisaties die een Europees netwerk van duurzaam opgewekte energie willen dat zich uitstrekt van windenergie op de Noordzee tot zonnepanelen in de Sahara. Om zover te komen hoeven we alleen maar anders naar een echte vrije energiemarkt te kijken. Nu al wemelt het van de energiemaatschappijen die niet zelf hun energie produceren. Met een beetje frisse blik zijn dit al energiebanken. Nu alleen nog een energierekening openen.

Camiel Versluis | 27 juni 2009

Bronnen
– De Boer PDM , Schreurs M, Braber KJ. Fotonenboer. Elektriciteit tanken bij de boer in 2025. Utrecht: Stichting Innovatie Glastuinbouw, InnovatieNetwerk en Courage, 2008.
– Knies G, Möller U, Straub M. Clean Power from Deserts. Hamburg: Desertec Foundation, 2007.
– Nederland krijgt nieuwe energie, Een partijoverstijgend voorstel voor een Deltaplan Nieuwe Energie, Gezamenlijke uitgave 2010 van CDA Duurzaamheidsberaad, ChristenUnie TPC Duurzaamheid, D66 Platform Duurzame Ontwikkeling, GroenLinks Milieunetwerk, PvdA Landelijke Werkgroep Milieu & Energie, VVD Commissie Milieu & Duurzaamheid en SGP WI Werkgroep Energie.
– Nieuwe energie voor het klimaat, werkprogramma Schoon en Zuinig, VROM 2007.
– Brochure Duurzame energie is van iedereen, Europoort Kringen, januari 2009.
– Energietransitie geeft Nederland nieuwe energie, Federatie van Energiebedrijven in Nederland, 27 april 2005.
– Duurzame energieproductie: stimuleren én verplichtingen op maat, Notitie Eneco maart 2010.
– Artikel Slimmere elektriciteit kan, Dagblad De Pers 4 maart 2009.
– Brief van Stichting Natuur en Milieu d.d. 22 oktober 2008, Onderwerp AO Schoon en Zuinig, Aan de leden van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
– Zonne-energie voor consumenten, ISBN 978-90-52091-62-4, oktober 2007, Drs. C. de Keizer en dr. E. Alsema, sectie Natuurwetenschap en Samenleving Universiteit Utrecht.
– Rapport Enquête Slimme Meters, Vereniging Eigen Huis februari 2010.
– Huishoudens; grootte, samenstelling, positie in het huishouden, CBS 2009.